امروزه یکی از وسایل جدانشدنی مراکز تجاری، پله برقی ها هستند. اما اولین بار چه کسی ایده پله برقی را داشت؟ چرا این ایده به وجود آمد؟
تاریخچه پله برقی یکی از جالب ترین و در عین حال زیباترین مطالب تاریخ معاصر بشر است. از نصب اولین پله برقی در جهان زمان زیادی نمی گذرد.
مطالعه بیشتر: معرفی 8 قسمت اصلی پله برقی
ثبت اولین ایده پله برقی
براساس مطالعاتی که روی تاریخچه پله برقی صورت گرفته است، اولین ثبت ایده پله برقی در سال ۱۸۵۹ توسط ناتان ایمز (Nathan Ames) از ماساچوست آمریکا ثبت گردید.
ایده اولیه پله برقی ترکیب پلههای گردان بود که این ایده اولیه از این فراتر نرفت. این اولین ثبت اختراع پله برقی به شماره ۲۵۰۷۶ و عموماً به عنوان اولین پله برقی جهان شناخته شد.
اما ایمز قادر به استفاده عملی از این اختراع نبود و ایده ی او روی کاغذ باقی ماند. او در سال ۱۸۶۰ درگذشت؛ در واقع ایده پله برقی اولیه هرگز ساخته نشد. طرح اولین پله برقی مثلث متساوی الاضلاع را تشکیل میداد که مسافران را ملزم میکرد برای سوار شدن روی پله برقی بپرند.
مشاهده محصولات باکیفیت: لوازم یدکی پله برقی
نصب اولین پله برقی و ذهن خلاق ویلفورد رینو
در ادامه تاریخچه پله برقی، نام شخصیت برجسته یو مهندس خلاقی به میان می آید. جسی ویلفورد رنو در سال 1892، چندین دهه بعد از ایده ایمز، اولین ثبت اختراع پله برقی را انجام می دهد.
رینو ایده خود را آسانسور شیب دار (Incline Elevator) نامید. این تسمه نقاله یک پلتفرم با شیب ۲۵ درجه در سال ۱۸۹۶ در اسکله old iron شهر نیویورک به نمایش گذاشته شد.
پله برقی رینو شباهتی به پله برقی های مدرن نداشت بلکه شامل یک سطح شیب دار با شیب 25 درجه و صفحات فلزی برجسته بود که مسافران روی آن می ایستادند.
اولین نمونه عملی دستگاه رینو در سال 1896 در نیویورک با طول 7 متر نصب شد.
دریافت مشاوره خدمات اورهال پله برقی
تولد پله برقی های مدرن و نقش چارلز سیبرگ
در تاریخچه پله برقی یکی دیگر از چهره های برجسته، چارلز سیبرگ است. سیبرگ شخصی بود که برای اولین بار پله برقی های مدرن به صورت پله های مجزا و زنجیروار را پیشنهاد کرد.
در سال 1899 با همکاری شرکت اوتیس (Otis Elevator Company) نمونه ی اولیه پله برقی اش را ساخت که سباهت زیادی به پله برقی های مدرن داشت. این اولین پله برقی تجاری جهان میباشد که مسافر باید از آن به پهلو پیاده میشد و جایزه اولین نمایشگاه جهانی پاریس را در سال ۱۹۰۰ به دست آورد.
پیشتر اولین پله برقی تجاری جهان در سال 1896 با پله های تخت و با حق ثبت Georg H .wheeler، توسط سیبرگ خریداری شده بود.
تاریخچه نام پله برقی (Escalator)
جذابیت تاریخچه پله برقی زمانی است که نام این دستگاه انتخاب شد. این سیبرگ بود که، نام پله برقی را از کلمه لاتین اسکالا که به معنی پلهها میباشد و کلمه آسانسور نامگذاری کرد و آن را به عنوان علامت تجاری برای یک راه پله متحرک به ثبت رساند.
مطالعه بیشتر: معرفی انواع پله برقی
تاریخچه پله برقی در ایران
تاریخچه پله برقی تنها محدود به کشورهای دیگر نیست. این دستگاه دیرتر وارد ایران شد و وجه مدرن تری به فرودگاه ها، فروشگاه ها و اماکن عمومی ایران داد.
اولین پله برقی در ایران کی و کجا نصب شد؟
تاریخچه پله برقی به زمان نصب اولین پله برقی در ایران بازمیگردد. اولین پله برقی های نصب شده در ایران به فرودگاه مهرآباد و همچنین دوره فروشگاه های کوروش قدیم برمیگردد.
پس از آن شرکت تحت عنوان اسانسور و پله برقی گیلان در شهر رشت با استفاده از تکنولوژی و تحت لایسنس رادیکونچال یوگوسلاوی شروع به مونتاژ و تولید پله برقی کرد. محصولات تولیدی پله برقی گیلان تا چند سال اخیر در فرودگاه مهرآباد تهران و همچنین مجتمع های تجاری قدیمی قابل استفاده بود. که پس از چندی به علت ادغام بانک صنعت و معدن از تولید ایستاد.
در سال 1350 کلنگ ساخت و طراحی اولین کارخانه ی پله برقی و آسانسور توسط مسولان وقت، با نام ایران شیندلر با مساحتی حدود چهل هزار متر مربع در شهرک صنعتی البرز قزوین زده شد. چند سال بعد، این کارخانه توانست چهارصد دستگاه آسانسور و پله برقی تحت لیسانس ایران شیندلر تولید و به بازار عرضه کند.
مشاهده محصول باکیفیت: رولر پله برقی
اولین آموزش های پله برقی در ایران
در سال 1350 به طور اختصاصی برای پرورش نیروی متخصص،در جهت ساخت پله برقی و آسانسور و نصب آن به برگزاری کلاس های آموزشی با دوره های کامل پرداختند.
درسال1354 نیز کارخانه ی آسانسور و پله برقی در ابهر افتتاح شد و زمان کوتاهی تحت لیسانس هاوس آلمان شروع به تولید پله برقی کرد و سال بعد نیز کشور آمریکا با اقدام به خرید زمینی در اطراف ساوه به جهت تاسیس کارخانه پله برقی در ایران اقدام نمود.
اما پس از انقلاب و با شروع جنگ بسیاری از متخصصان از کشور خارج شدند و متاسفانه کارخانه های تولید پله برقی نیز متوقف شدند. پاساژ پله برقی از قدیمیترین مراکز خرید رشت است و تاریخ ساختش به سال 1356 بازمیگردد؛ همان زمانی که پله برقیها از مدرنترین ساختههای بشر بودند.
جالب آنکه با رونمایی از این پاساژ مردم رشت با اولین پله برقی شهرشان روبهرو شدند و از آنجاییکه پله برقیهای فراوانی در این پاساژ وجود داشت به پاساژ پله برقی معروف شد.
آینده پله برقی چیست؟
مطالعه تاریخچه پله برقی نشان می دهد تا چه اندازه از ایده اولیه تا نمونه های مدرن این دستگاه تفاوت وجود دارد. در مورد آینده ی پله برقی ها پیشبینی های مشابهی می شود. وجود هوش مصنوعی، کدهای پیشرفته کامپیوتری و آلیاژهای پیشرفته تر امکان دستیابی به نمونه های هوشمندتر و بهینه تر را فراهم می کنند.
آینده خیره کننده؛ پله برقی های مارپیچ
از جمله ایده های جدیدی که برای اولین بار توسط شرکت میتسوبیشی در سال 1980 معرفی شد، پله برقی های مارپیچ است.
یکی از زیباترین نمونه های مهندسی که علاوه کاربرد خاص، زیبایی منحصر به فردی هم دارد. پله برقی مارپیچ دارای سیستم عیب یابی پیشرفته و اینترنت اشیا است. ویژگی هایی که به تیم تعمیر و نگهداری اجازه کنترل وضعیت پله برقی از راه دور را می دهند.
مشاوره دریافت تعمیرات پله برقی
جمع بندی تاریخ پله برقی
پله برقی یکی از خیره کننده ترین اختراعات بشر است. تنها مطالعه سریع تاریخچه پله برقی زیبایی این ایده منحصر به فرد را به خوبی نشان می دهد. ایده ای که امروزه یکی از بخش های جدانشدنی اماکن تجاری بزرگ و کوچک است و کاربردهای بسیاری دارد.
انتخاب بهترین مدل پله برقی
برای انتخاب بهترین مدل پله برقی و همچنین صرفهجویی در خرید و انتخاب درست پله برقی میبایست ابتدا نیازسنجی کاملی از محل نصب پله برقی، ساعت کارکرد پله برقی در شبانه روز، ترافیک جابجایی و تعداد نفرات استفاده کننده پله برقی و همچنین شرایط محیطی نصب پله برقی را به درستی بررسی کنیم.
آشنایی با ابعاد پله برقی
پله برقی معمولا در سه سایز عرضی شامل:
1- پله برقی عرض ۶۰ سانت
2- پله برقی عرض ۸۰ سانت
3- پله برقی عرض ۱۰۰ سانت
ساخته میشوند که این اعداد نشانگر عرض مفید استپ پله برقی میباشد، و برای محاسبه عرض نهایی پله احتساب اسکرت پله برقی و شیشه پله برقی و دک ها به هر سایز ۶۰ سانتیمتر دیگر اضافه میگردد. به این معنی که برای پله برقی با عرض مفید استپ 60 سانتیمتر به فضای یک متر و بیست سانتیمتر نیاز است.
در پله برقی عرض 60 سانت 1 نفر روی استپ پله برقی می ایستد، در پله برقی عرض 80 سانت یک نفر و یک بچه یا ساک روی استپ پله برقی می ایستد، و در عرض 100 دو نفر امکان ایستادن را بر روی استپ پله برقی را دارند. لازم به ذکر است رمپ برقی یا پیاده رو متحرک با عرض 120 سانتیمتر مفید به جهت حمل ترولی یا سبد خرید ساخته و تولید میشود.
شیب یا زاویه پله برقی
زاویه ای که استپ پله برقی یا استپ پالت نسبت به سطح افق میسازد را شیب پله برقی میگویند یکی از مهمترین پارامتر ها در محاسبه ابعاد پله برقی یا رمپ برقی میباشد.
زاویه پله برقی : 27.50 درجه -30 درجه -35 درجه تولید میگردد.
زاویه رمپ برقی یا پیاده رو متحرک
طبق استاندارد EN115 زاویه و شیب پله برقی در صورتی که ارتفاع پله برقی بیش از 6 متر باشد، نمیتوان از پله برقی 35 درجه استفاده نمود. به طور معمول پله برقی تا ارتفاع 6 متر را میتوان با زوایه 35 درجه طراحی نمود و بیش از آن را با زاویه 30درجه، البته این بدین معنانیست که برای پله برقی تا ارتفاع 3 متر یا کمتر از 6 متر را نتوان از زاویه 30 درجه استفاده کرد.
سرعت پله برقی
یا همان سرعت نامی، حداکثر سرعت پلکان برقی در صورتی که شیب پله برقی بیش از 30 درجه نباشد، 0.75 متر برثانیه میباشد، و در صورتی که زاویه شیب بین 30 تا 35 درجه حداکثر سرعت نامی پله برقی 0.5 متر بر ثانیه میباشد. سرعت نامی پیاده رو متحرک در ورودی آن حداکثر 0.75 متر بر ثانیه میباشد.
تحت شرایط خاص سرعت اسمی پیاده رو متحرک در ورودی و خروجی تا 0.9 متر برثانیه قابل افزایش است، در این صورت نباید عرض پیاده رو متحرک از 1.10متر بیشتر باشد.
فرمول محاسبه ظرفیت جا به جایی در پله برقی
برای محاسبه تعداد نفرات قابل جا به جایی در پله برقی از این فرمول استفاده میگردد:
انواع پله برقی بر اساس چیدمان نصب
نصب پله برقی یکی از موارد بسیار مهم باشد که در آن پارامترهای مهمی را باید لحاظ نمود از طراحی محل نصب- چیدمان نصب پله برقی- مراحل ورود پله برقی به داخل ساختمان- مدیریت و طراحی مسیر حرکت استفاده کنندگان از پله برقی دسترسی راحتتر و قابل دید بودن پله برقی یا رمپ برقی برای نصب پله برقی نیاز نیست آن را جایی از سازه یا جوش نمایید.
ﺗﺄﺛﻴﺮات ﭘﻠﻜﺎنﺑﺮﻗﻲ و ﭘﻴﺎده رو ﻣﺘﺤﺮك ﺑﺮ ﺳﺎزه ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن
نیروﻫﺎي اﺳﺘﺎﺗﻴﻜﻲ و دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻧﺎﺷﻲ از وزن و ﺣﺮﻛﺖ ﭘﻠﻜﺎنﺑﺮﻗﻲ و ﭘﻴﺎده رو ﻣﺘﺤﺮك ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ ﻗﺮار ﮔﻴﺮﻧﺪ. تاثیرات دﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ارﺗﻌﺎش ﻣﻮﺗﻮر ﭘﻠﻜﺎنﺑﺮﻗﻲ ﺑﺎﻳﺪ در ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ و ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎزه ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن و ﺳﺎزه ﻧﮕﻬﺪارﻧﺪه ﭘﻠﻜﺎنﺑﺮﻗﻲ و ﭘﻴﺎده رو ﻣﺘﺤﺮك در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﻮد.
تعداد پله ثابت در پله برقی
در پله برقی باید حداقل دو و حداکثر ۴ پله تخت در ورودی و خروجی جهت تسهیل پیاده شدن افراد پیش بینی گردد. هر چه تعداد پله های افقی بیشتر باشد پیاده و سوار شدن افراد با سهولت بیشتری انجام میشود زیرا مسافران پله برقی فرصت بیشتری برای حفظ تعادل برروی پله برقی دارند. در صورتی که ارتفاع پله برقی بیش از ۶ متر باشد حداقل ۳ پله افقی صاف ضروری میباشد.
پاگرد جلو پله برقی فاصله تا اولین مانع پله برقی
1-اصولا پاگرد جلو پله برقی ها باید بدون هیچگونه اختلاف سطح (پله ثابت ) و یا مانع در محدوده تعریف شده طراحی گردد. در ابتدا و انتهای پله برقی فضای غیر محصور مناسبی باید در نظر گرفته شود به نحوی که مسافرین به راحتی به مسیر حرکت خود ادامه داده و از ازدحام در قسمت ورودی و خروجی جلوگیری شود، این فاصله نسبت به عرض پله برقی و چیدمان آن متفاوت میباشد. این فضا باید ۰.۲ متر فاصله بین دو دستگیره بیشتر بوده و عمق آن از انتهای دستگیره حداقل دو و نیم متر باشد. در صورتی که عمق ۲ متر باشد حداقل عرض باید دو برابر فاصله بین دو دستگیره باشد.در پله برقیهایی که به صورت موازی کنار هم قرار میگیرند این فضا دو برابر میباشد.
۲- راهرو متحرک برای راهرو متحرک این فاصله ۵ متر میباشد چرا که برای انتقال چرخ دستی در مراکز خرید و یا حمل چمدان در فرودگاهها نیاز به فضای بیشتری جهت پراکنده شدن از خروجی و یا ورود به راهرو متحرک میباشد البته میزان مساحت این فضا به طراح و مورد استفاده راهرو متحرک میباشد ولی نباید در هر صورت از ۵ متر کمتر باشد.
۳-پله برقی سری در مکانهایی که برای دستیابی سریع به طبقات فوقانی پله برقیها به صورت سری و پشت سر هم نصب می شوند یا در متروها و مکانهای مشابه آن که ارتفاعی بیش از ۱۰ متر دارند عموماً ارتفاع را به چند قسمت تقسیم می نمایند، بین آنها مسیر افقی به طول مشخص قرار میدهند. میزان مسیر افقی به عرض پله برقی و سرعت آن بستگی دارد که نباید کمتر از ۷ متر باشد.در این روش در کنار پله برقی؛ پله ثابت حتماً قرار دهیم تا در صورتی که پله برقی فوقانی از کار افتاد از ازدحام مسافرین جلوگیری کرده و آنها را به سمت پله ثابت هدایت نماییم.در برخی مکانهایی که مسیر افقی کمتر از حد استاندارد طراحی شده باشد پله برقی فوقانی را با سرعت بیشتر مثلاً ۰.۶۵ متر بر ثانیه قرار میدهند.موارد فوق در مورد راهرو متحرک نیز صادق میباشد که در فرودگاهها مسیر طولانی را به صورت افقی طی مینماید.
سوالات متداول در مورد تاریخچه پله برقی ها
- اولین پله برقی اختراع چه کسی است؟
اولین طرح پله برقی اولین بار در اواخر قرن نوزدهم، سال 1892، طراحی و ثبت اختراع شد. - اولین پله برقی چه زمانی نصب شد؟
اولین پله برقی در جزینه کونی آیلند آمریکا حدود 120 سال پیش نصب شد. - چه زمانی پله برقی ها وارد مراکز تجاری شدند؟
از اوایل قرن بیستم، استفاده از پله برقی ها در مراکز تجاری کم کم رواج پیدا کرد. - ریشه نام پله برقی (Escalator) چیست؟
این واژه ترکیبی از واژه لاتین پله scala و واژه انگلیسی آسانسور elevator است. - آیا نمونه های اولیه پله برقی شبیه الان بود؟
خیر هیچ شباهتی بین نمونه اولیه و مدرن وجود ندارد. نمونه های اولیه بیشتر شبیه نوار نقاله شیب دار بودند و پله نداشتند.
